رنگ کاغذ کرافت در ایران: چرا خطوط بزرگ به رنگ آنیونی می‌رسند

گرچه تقریباً همهٔ کارخانه‌های کاغذ و کارتنِ ایران با خمیر بازیافتی (OCC) کار می‌کنند و فقط دو کارخانه الیاف را سفید می‌کنند، رنگِ غالبِ بازار — به‌ویژه در خطوط بزرگ — رنگِ آنیونی است. دلیلش هم کیفیتِ یکنواختی است، هم اقتصاد و دوام. این راهنما هر دو را توضیح می‌دهد.

مهم‌ترین دلیل: یکنواختیِ رنگ و زمانِ تماس

رنگ آنیونی در بخشِ تَرِ خط — داخل خمیر و در حوضچه‌های چست — به الیاف اضافه می‌شود. آنجا رنگ کاملاً با خمیر مخلوط می‌شود و زمانِ کافی دارد تا در عمق الیاف نفوذ و تثبیت شود؛ نتیجه یک رنگِ یکدست در سراسر کاغذ است.

اما رنگ کاتیونی اغلب روی سایز پرس و روی سطحِ کاغذِ شکل‌گرفته زده می‌شود و فقط چند صدمِ ثانیه فرصت دارد به الیاف بچسبد. همین زمانِ بسیار کوتاه باعث می‌شود گاهی رنگ ناهموار بنشیند و روی کاغذ لکه‌های کم‌رنگ و پررنگ ایجاد شود. رنگ آنیونی این مشکل را ندارد — و دقیقاً به همین دلیل، کارخانه‌ها بیشتر به‌سمت آن می‌روند.

دلایل اقتصادی و دوام

پس رنگ کاتیونی کجا کاربرد دارد؟

رنگ کاتیونی روی الیاف لیگنین‌دار بدون آلوم تثبیت می‌شود و شیدهای زنده می‌دهد؛ برای خطوط کوچک‌تر یا جایی که سادگیِ فرایند مهم است هنوز جای خود را دارد. اما به‌دلیل خطرِ لکه‌گذاری در سایز پرس، گران‌تر بودن و دوامِ نوریِ کمتر، با بزرگ‌شدنِ خط جای خود را به آنیونی می‌دهد.

کدام رنگ برای کدام خط؟

نکتهٔ تثبیت و pH

رنگ آنیونی روی خمیر بازیافتی به یک سیستم تثبیت (فیکساتیو کاتیونی یا آلوم همراه با pHِ پایدار حدود ۴٫۵ تا ۶٫۵) نیاز دارد. خطوط بزرگ این مرحله را می‌پذیرند، چون یکنواختی، صرفه و دوامِ رنگ برایشان مهم‌تر است.

جمع‌بندی

در ایران، خطوطِ بزرگ به‌خاطر رنگِ یکدست (زمانِ تماسِ کافی در خمیر)، قیمت پایین‌تر و دوام در برابر نور، رنگِ آنیونی را انتخاب می‌کنند؛ رنگِ کاتیونی بیشتر برای خطوط کوچک می‌ماند و در سایز پرس خطرِ لکه دارد. کنترل pH و تثبیتِ درست، کلیدِ نتیجهٔ یکدست است.